ଜଳ ବିଶୁଦ୍ଧତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ, ବିପରୀତ ଅସମୋସିସ୍ ମନିଟରିଂ, ସଫା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୈଧତା, ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ପରିଚାଳନା ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୟୋଗରେ ପରିଚାଳିତତା ଏକ ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ପାରାମିଟର।
ଜଳୀୟ ପରିବେଶ ପାଇଁ ଏକ ପରିବାହୀତା ସେନ୍ସର ହେଉଛି ଏକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଉପକରଣ ଯାହା ପାଣିର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପରିବାହୀତା ମାପିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।
ନୀତିଗତ ଭାବରେ, ବିଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ନଗଣ୍ୟ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପରିବାହିତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ। ଜଳର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପରିବାହିତା ମୁଖ୍ୟତଃ ଏଥିରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ଆୟନଯୁକ୍ତ ପଦାର୍ଥର ସାନ୍ଦ୍ରତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ - ଯଥା, କ୍ୟାଟାସନ ଏବଂ ଆନାୟନ ଭଳି ଚାର୍ଜ କଣିକା। ଏହି ଆୟନଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ଲବଣ (ଯଥା, ସୋଡିୟମ୍ ଆୟନ Na⁺ ଏବଂ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଆୟନ Cl⁻), ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ (ଯଥା, କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଆୟନ Ca²⁺ ଏବଂ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଆୟନ Mg²⁺), ଏସିଡ୍ ଏବଂ କ୍ଷାର ଭଳି ଉତ୍ସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପରିବାହିତା ମାପ କରି, ସେନ୍ସର ମୋଟ ଦ୍ରବୀଭୂତ କଠିନ ପଦାର୍ଥ (TDS), ଲବଣତା, କିମ୍ବା ପାଣିରେ ଆୟନିକ ପ୍ରଦୂଷଣର ପରିମାଣ ଭଳି ପାରାମିଟରଗୁଡ଼ିକର ପରୋକ୍ଷ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଉଚ୍ଚ ପରିବାହିତା ମୂଲ୍ୟ ଦ୍ରବୀଭୂତ ଆୟନର ଅଧିକ ଘନତା ଏବଂ ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଜଳର ବିଶୁଦ୍ଧତା ହ୍ରାସକୁ ସୂଚିତ କରେ।
କାର୍ଯ୍ୟନୀତି
ଏକ ପରିବାହୀତା ସେନ୍ସରର ମୌଳିକ କାର୍ଯ୍ୟ ନୀତି ଓହମର ନିୟମ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ: ପରିବାହୀତା ସେନ୍ସରଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇ-ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ କିମ୍ବା ଚାରି-ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ବିନ୍ୟାସ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
୧. ଭୋଲଟେଜ୍ ପ୍ରୟୋଗ: ଗୋଟିଏ ଯୋଡ଼ା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ (ଚାଳନାକାରୀ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍) ଉପରେ ଏକ ବିକଳ୍ପ ଭୋଲଟେଜ୍ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ।
2. ଆୟନ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ: ବୈଦ୍ୟୁତିକ କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ, ଦ୍ରବଣରେ ଥିବା ଆୟନଗୁଡ଼ିକ ବିପରୀତ ଚାର୍ଜର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ ଆଡକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇ ଏକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
3. କରେଣ୍ଟ ମାପ: ଫଳସ୍ୱରୂପ କରେଣ୍ଟ ସେନ୍ସର ଦ୍ୱାରା ମାପ କରାଯାଏ।
୪. ପରିବାହିତା ଗଣନା: ଜଣାଶୁଣା ପ୍ରୟୋଗିତ ଭୋଲଟେଜ ଏବଂ ମାପ କରାଯାଇଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ବ୍ୟବହାର କରି, ସିଷ୍ଟମ ନମୁନାର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପ୍ରତିରୋଧ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ। ତା'ପରେ ସେନ୍ସରର ଜ୍ୟାମିତିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ (ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଆନ୍ତଃ-ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ଦୂରତା) ଉପରେ ଆଧାର କରି ପରିବାହିତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ। ମୌଳିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଏହିପରି ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ:
ପରିବାହିତା (G) = 1 / ପ୍ରତିରୋଧ (R)
ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ଧ୍ରୁବୀକରଣ (ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ପୃଷ୍ଠରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ) ଏବଂ କ୍ୟାପାସିଟିଭ୍ ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ମାପ ତ୍ରୁଟିକୁ କମ କରିବା ପାଇଁ, ଆଧୁନିକ ବାହକତା ସେନ୍ସରଗୁଡ଼ିକ ଅଲଟରନେଟିଂ କରେଣ୍ଟ (AC) ଉତ୍ତେଜନା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ପରିବାହୀତା ସେନ୍ସରର ପ୍ରକାରଭେଦ
ତିନି ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଥମିକ ପ୍ରକାରର ବାହକତା ସେନ୍ସର ଅଛି:
• ଦୁଇ-ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ସେନ୍ସରଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚ-ଶୁଦ୍ଧତା ଜଳ ଏବଂ ନିମ୍ନ-ପରିବାହୀତା ମାପ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ଚାରି-ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ସେନ୍ସରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟମରୁ ଉଚ୍ଚ-ପରିଚାଳକତା ପରିସର ପାଇଁ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଦୁଇ-ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ଡିଜାଇନ୍ ତୁଳନାରେ ଫାଉଲିଂ ପ୍ରତି ଉନ୍ନତ ପ୍ରତିରୋଧ ପ୍ରଦାନ କରେ।
• ଇଣ୍ଡକ୍ଟିଭ୍ (ଟୋରଏଡାଲ୍ କିମ୍ବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲେସ୍) ବାହକତା ସେନ୍ସରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟମରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବାହକତା ସ୍ତର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଅଣ-ସଂସ୍ପର୍ଶ ମାପ ନୀତି ଯୋଗୁଁ ପ୍ରଦୂଷଣ ପ୍ରତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରତିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ।
ସାଂଘାଇ ବୋକ୍ ଇନଷ୍ଟ୍ରୁମେଣ୍ଟ୍ କୋ., ଲିମିଟେଡ୍ 18 ବର୍ଷ ଧରି ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ, ଉଚ୍ଚମାନର ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ସେନ୍ସର ଉତ୍ପାଦନ କରୁଛି ଯାହା ବିଶ୍ୱର 100 ରୁ ଅଧିକ ଦେଶରେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଛି। କମ୍ପାନୀ ନିମ୍ନଲିଖିତ ତିନି ପ୍ରକାରର ବାହକତା ସେନ୍ସର ପ୍ରଦାନ କରେ:
ଡିଡିଜି - ୦.୦୧ - / - ୧.୦/୦.୧
୨-ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ସେନ୍ସରରେ ନିମ୍ନ ପରିବାହିତାର ମାପ
ସାଧାରଣ ପ୍ରୟୋଗ: ଜଳ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ଔଷଧ (ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ପାଇଁ ପାଣି), ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପାନୀୟ (ଜଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତି), ଇତ୍ୟାଦି।
EC-A401
୪-ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ସେନ୍ସରରେ ଉଚ୍ଚ ପରିବାହୀତା ମାପ
ସାଧାରଣ ପ୍ରୟୋଗ: CIP/SIP ପ୍ରକ୍ରିୟା, ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ପରିଷ୍କାର ଜଳ ଚିକିତ୍ସା, କାଗଜ ଶିଳ୍ପ (ରାନ୍ଧିବା ଏବଂ ବ୍ଲିଚିଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ), ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପାନୀୟ (ଫେଜ୍ ପୃଥକୀକରଣ ତଦାରଖ)।
IEC-DNPA
ପ୍ରବଳ ରାସାୟନିକ କ୍ଷରଣ ପ୍ରତିରୋଧୀ, ଆଗୁଆ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ସେନ୍ସର୍
ସାଧାରଣ ପ୍ରୟୋଗ: ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ପଲ୍ପ ଏବଂ କାଗଜ, ଚିନି ତିଆରି, ପରିଷ୍କାର ଜଳ ଚିକିତ୍ସା।
ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରୟୋଗ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ
ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ମନିଟରିଂରେ ପରିବାହୀତା ସେନ୍ସରଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।
୧. ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ତଦାରଖ ଏବଂ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା
- ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ତଦାରଖ: ସାମଗ୍ରିକ ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବା ଏବଂ ନର୍ଦ୍ଦମା ନିର୍ଗତ କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ର ଜଳ ପ୍ରବେଶରୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
- ଲବଣତା ମାପ: ସର୍ବୋତ୍ତମ ପରିସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର ବିଜ୍ଞାନ ଗବେଷଣା ଏବଂ ଜଳକୃଷି ପରିଚାଳନାରେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ।
2. ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ
- ଅତ୍ୟଧିକ ବିଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଉତ୍ପାଦନ (ଯଥା, ଅର୍ଦ୍ଧପରିବାହୀ ଏବଂ ଔଷଧ ଶିଳ୍ପରେ): କଠୋର ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡର ଅନୁପାଳନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରକୃତ-ସମୟ ତଦାରଖକୁ ସକ୍ଷମ କରେ।
- ବଏଲର ଫିଡୱାଟର ସିଷ୍ଟମ: ସ୍କେଲିଂ ଏବଂ କ୍ଷୟକୁ କମ କରିବା ପାଇଁ ପାଣିର ଗୁଣବତ୍ତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ସହଜ କରିଥାଏ, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସିଷ୍ଟମର ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ।
- ଶୀତଳ ଜଳ ସଞ୍ଚାଳନ ପ୍ରଣାଳୀ: ରାସାୟନିକ ମାତ୍ରାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ନିଷ୍କାସନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଜଳ ସାନ୍ଦ୍ରତା ଅନୁପାତର ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ।
3. ପାନୀୟ ଜଳ ଏବଂ ଅପଚୟ ଜଳ ପରିଚାଳନା
- ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚିକିତ୍ସା ଯୋଜନାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ କଞ୍ଚା ପାଣିର ଗୁଣବତ୍ତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଟ୍ରାକ୍ କରେ।
- ନିୟାମକ ଅନୁପାଳନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଦକ୍ଷତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଅପବ୍ୟବହାର ଜଳ ଚିକିତ୍ସା ସମୟରେ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସହାୟତା କରେ।
୪. କୃଷି ଏବଂ ଜଳକୃଷି
- ମାଟିର ଲୁଣିଆ ହେବାର ଆଶଙ୍କା କମ କରିବା ପାଇଁ ଜଳସେଚନ ଜଳର ଗୁଣବତ୍ତା ଉପରେ ନଜର ରଖେ।
- ଜଳଚର ପ୍ରଜାତି ପାଇଁ ଏକ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଜଳକୃଷି ପ୍ରଣାଳୀରେ ଲବଣତା ସ୍ତରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
୫. ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା ଏବଂ ପରୀକ୍ଷାଗାର ପ୍ରୟୋଗ
- ସଠିକ୍ ବାହକତା ମାପ ମାଧ୍ୟମରେ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ, ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନ ଭଳି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକରେ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ବିଶ୍ଳେଷଣକୁ ସମର୍ଥନ କରେ।
ପୋଷ୍ଟ ସମୟ: ସେପ୍ଟେମ୍ବର-୨୯-୨୦୨୫














